Wprowadzenie głoski “cz”

Naukę czterech głosek: sz, ż/rz, cz, dż najłatwiej zacząć od cz. Wymowa tej głoski
składa się z dwóch faz. Pierwsza faza to zwarcie czubka języka z miejscem za wałkiem
dziąsłowym, następnie (II faza) zwarcie stopniowo przechodzi w szczelinę. Wargi są
cały czas wysunięte do przodu i zaokrąglone (tworzą tzw. w logopedii – „dzióbek”).
Poniżej propozycja ćwiczeń wywołujących oraz utrwalających prawidłowe brzmienie głoski “cz”. W trakcie ćwiczeń postanowiliśmy włączyć nasze rączki i każdy wykonał metodą origami własne czółno. Przy okazji wodowania papierowych statków ćwiczyliśmy dodatkowo prawidłowy tor oddechowy, wywołując sztorm i fale na wodzie.

  1. Usiądź przed lustrem.
  2. Czubkiem języka dotknij miejsca tuż za wałkiem dziąsłowym. Poszukaj tego miejsca
    (sprawdź na schemacie, gdzie język dotyka dziąseł przy wymowie cz).
  3. Dotykając językiem właśnie tego miejsca, wymawiaj ṭ dziąsłowe (będzie brzmiało
    inaczej niż zwyczajne t).
  4. Spróbuj wymawiać ṭ dziąsłowe szybko.
  5. W ten sam sposób ćwicz sylaby: ṭa, ṭo, ṭu, ṭe, ṭy.
  6. Zbliż zęby dolne i górne – w tym układzie powtarzaj sylaby: ṭa, ṭo, ṭu, ṭe, ṭy.
  7. Popatrz na wargi – muszą być wysunięte i zaokrąglone. Zrób „dzióbek” i wymawiaj:
    ṭa, ṭo, ṭu, ṭe, ṭy, jak wyżej.
  8. Ćwicz przed lustrem – kontroluj cały czas, czy usta nie są uśmiechnięte.
  9. Jeśli uważnie ćwiczyłeś Twoje „dziwne” ṭ – wymawiane przy zbliżonych zębach i z
    „dzióbkiem” na wargach – brzmi teraz jak cz.
    czo, czu, cza, cze, czy
    oczo, uczu, acza, ecze, yczy
    ocz, ucz, acz, ecz, ycz
    czoło, czuć, czubek, czasem, czapka, czasopismo, czarny, czajnik, cześć, czekać,
    czekolada, czerwiec, czerwony, często, czyj, czytać, czysty
    oczy, dlaczego, rzeczy, początek, znaczek, wieczorem, oczywiście, nauczyciel,
    zobaczyć, słodycze, paczka, wycieczka, poczta, smaczny, muzyczny, serdeczny, cztery,
    czwartek [czfartek], czwórka [czfórka], człowiek, skończyć, wczoraj [fczoraj],
    dziewczyna [dziefczyna], rękawiczki
    klucz, słuchacz, płacz, badacz, tłumacz, bogacz, mecz, lecz, oprócz, królewicz,
    wczasowicz
    Wczoraj wieczorem zobaczyłem śliczną dziewczynę z bukietem słoneczników.
    To było w czwartek na początku czerwca.
    Czy Poczta Polska dostarczy mi paczkę?
    Kiedy pada deszcz, naucz mnie czekać na słoneczny czas.
    Oczywiście, zaczynać jest łatwiej niż kończyć – tłumaczył nauczyciel.
    „Cześć”- usłyszałem. Mały człowieczek był ubrany w czarny płaszcz, czerwoną czapkę
    i rękawiczki.
    „Dlaczego czekolada jest smaczna? Dlaczego wycieczki są męczące? Dlaczego
    wczasowicz czyta czasopismo i je słodycze? Czy czajnik czasem skacze? Czyje jest
    szczęście? Jeszcze tylko cztery logiczne pytania i poczuję się lepiej”- powiedział i
    popatrzył mi w oczy.