Podstawą i kluczem do efektywnej terapii logopedycznej jest wykonywanie regularnie ćwiczeń, które pozwolą rozwinąć aparat artykulacyjny, słuch fonematyczny, a także sprawność ruchową, czego celem jest zniwelowanie zaburzeń wymowy u dziecka. Proste zabawy logopedyczne powinny być codziennością każdego dziecka. Nikt też nie powiedział, że muszą być nudne. Poniżej przedstawiam kilka propozycji, które można wykonywać wspólnie z dziećmi, a które odgrywają ogromną rolę zarówno w terapii, jak i profilaktyce logopedycznej.
Propozycje zabaw logopedycznych – ćwiczenia oddechowe
- dmuchanie na różne lekkie przedmioty, które można przesuwać, np. kolorowe piórka lub kroplę wody na stoliku
- zdmuchiwanie płomienia świeczki lub dmuchawców
- naśladowanie chrapania
- wprawianie oddechem w ruch wiatraczka
- przenoszenie przy użyciu słomki małych elementów, np. papierowych listków na rysunek drzewa
Propozycje zabaw logopedycznych – ćwiczenia artykulacyjne
- zlizywanie z warg i podniebienia masła orzechowego, miodu lub kremu czekoladowego
- unoszenie płaskiego języka do podniebienia
- liczenie językiem zębów
- sięganie językiem do tylnych zębów górnych
- przejeżdżanie językiem po dziąsłach i zębach przy zamkniętej buzi
- wysyłanie buziaków i cmokanie
- nadymanie policzków i pokazywanie, jak powoli uchodzi powietrze z balona
- przesadne ziewanie
- puszczanie baniek mydlanych
- picie wody przez słomkę lub robienie burzy w szklance wody przy użyciu słomki
- gryzienie twardych pokarmów (np. surowej marchewki), jedzenie łyżką oraz picie z kubka
Propozycje zabaw logopedycznych – ćwiczenia słuchowe
- podawanie sobie piłki z wymówieniem sylaby – osoba, która łapie, musi dodać kolejną sylabę, tak aby powstał sensowny wyraz, np. ka-sa, o-czy, ko-tek
- rozłożenie przed dzieckiem przedmiotów lub kart obrazkowych z realistycznymi zdjęciami obiektów oraz poproszenie go, by podało ten przedmiot lub tę kartę, którego nazwa została wypowiedziana. Ze starszymi dziećmi można trenować dzielenie wyrazów na sylaby, np. dziecko wskazuje parasol i mówi: pa-ra-sol
- odgadywanie dźwięków, które wydają różne przedmioty (np. pralka, odkurzacz, instrument muzyczny, radio) na podstawie nagrań z wydawanymi przez nie odgłosami. Podpowiedź mogą stanowić karty z ilustracjami tych obiektów
- zabawy w domino głoskowe, czyli wymyślanie wyrazu na głoskę, na którą skończył się poprzedni wyraz
- szukanie rymów oraz wymyślanie jak najwięcej wyrazów zaczynających się lub kończących na daną głoskę
Propozycje zabaw logopedycznych – ćwiczenia ruchowo-słuchowe
- pompowanie balonika: fu-fu-fu, a potem recytowanie znanego wierszyka Baloniku nasz malutki… z jednoczesnym odsuwaniem się od siebie i opadnięciem na podłogę, gdy balon przerywa miarę i robi trach
- naśladowanie odgłosu pojazdu przedstawionego na karcie obrazkowej, np. samochodu (brum, brum), karetki (i-o, i-o) czy pociągu (tudum, tudum) i poruszanie sie po wyznaczonym torze w przestrzeni
- zabawa „w pociąg” – poruszanie się zgodnie z wyznaczonym tempem: najpierw lokomotywa rusza powoli (cz-cz-cz), potem jedzie coraz szybciej (cz, cz, cz, cz…), a na końcu hamuje przed stacją (cz, cz, cz, czszszszsz…)
- bieg koników i śpiewanie piosenki „Koniki” z wykonywaniem wskazanych w niej ruchów: tupanie nogą (tup, tup, tup), stukanie kopytkiem (stuk, stuk, stuk), skakanie (hop, hop, hop).
- wykonywanie umówionych czynności (np. kląskania, klaskania, chodzenia na palcach) na dźwięk konkretnego instrumentu, np. dzwoneczków, bębenka czy butelki z grochem
- wyjmowanie z pudełka różnych ilustracji (obrazki powinny być zakryte) i łączenie ich w pary – można do tego wykorzystać karty memory. Żeby je wyjąć, trzeba poprawnie powiedzieć (i najlepiej równocześnie wystukać na bębenku) zaklęcie, np. Puk, puk, puk, co to jest? Puk, puk, puk, Ty już wiesz!
Propozycje ćwiczeń dłoni
- rysowanie, pisanie, wodzenie palcem po śladzie połączone z wykonywaniem poleceń zachęcających dziecko do powtarzania rytmicznych wierszyków, naśladowania odgłosów oraz prawidłowego oddechu to świetny trening mowy
- lepienie kształtów z różnych mas sensorycznych: ciastoliny, plasteliny, kaszoliny, piankoliny.
- przewlekanie koralików
- wycinanie wzorów.
„Nigdy nie rezygnuj z celu tylko dlatego, że osiągnięcie go wymaga czasu. Czas i tak upłynie.”