Prawidłowa wymowa głoski “ż/rz”

Prawidłowe ułożenie narządów mowy w trakcie realizacji głoski “ż/rz” powinno wyglądać następująco :

  • czubek języka kierujemy za górne zęby (do górnego dziąsła)
  • zęby zwieramy
  • wargi lekko wysuwamy do przodu

Ćwicząc głoskę “ż/rz” musimy pamiętać o stopniowaniu trudności, dlatego realizację głoski “ż/rz” rozpoczynamy od sylab (na początek w nagłosie, a następnie w śródgłosie oraz wygłosie wyrazów). Przykład ćwiczeń ułożonych w odpowiedniej kolejności ich wprowadzania znajduje się poniżej.

Utrwalamy wypowiadając proste sylaby, zwracając uwagę, żeby za każdym razem nasze “ż” brzmiało prawidłowo:


Ża, żo, żu, że, ży;
Aża, ażo, ażu, aże, aży;
Oża, ożo, ożu, oże, oży;
Uża, użo, użu, uże, uży;
Eża, eżo, eżu, eże, eży;
Yża, yżo, yżu, yże, yży;


Przechodzimy do wypowiadania dłuższych słów. Można także używać innych niż tu podane:

„Ż” na początku słowa:


Żak, żal, żaba, żona, żuk, rzut, żuraw, żeton, rzeka, życie, rzodkiewka, żonkil, żółw, żółtko, żarówka, żyrafa, żyto, żyletka


„Ż” w środku słowa:


Jarzyny, warzywa, garaż, bagaż, narzuta, orzech, roża, wieża, leżak, koleżanka, talerzyk, plaża, porządek, burza, drzewo, grzebień, grzyb, mżawka, grzechotka, żołnierze, żużel, rzeżucha, żeglarz, przerzutka.

Proste zdania z głoską „Ż” :

Żółta róża.
Mrożone warzywa.
Różowa filiżanka.
Pożar wieży.
Duża kałuża.
Olbrzymi grzyb.
Duży talerz.
Dłuższe zdania z głoską „Ż”
Koleżanka leży na leżaku.
Ten żółw to rzadki gatunek.
Marzenkę boli brzuch.
Na polu dojrzewa żyto.
Żaglówka ma żółty żagiel.
Błażej marzy o łyżwach.
Orzeł krąży nad rzeką.

Po opanowaniu tego etapu można wprowadzać zagadki, wierszyki, rymowanki z omawianą głoską, doskonaląc jej wypowiadanie w mowie spontanicznej.


Żaba i żuk” – D. Krupa


Duża żaba nad kałużą
napotkała żuka.
Żuk na nóżki buty włożył
i butkami puka.
Żółte butki, żółty szalik
i żółty kapelusz.
Pyta żaba: „Dokąd bieżysz,
mój ty przyjacielu?”
„Idę żabko na przyjęcie
do pana bociana.
Będzie żuraw, żółw i jeżyk.
Chodź i ty kochana.

By ćwiczenia przynosiły należyty efekt powinny być wykonywane codziennie przez 15-20 minut. Gdy dziecko zapomina się i mówi nieprawidłowo ćwiczoną głoskę to zwracamy mu uwagę i nie pozwalamy utrwalać błędnych nawyków. Dla urozmaicenia zadania dobrze jest dodatkowo wprowadzić ćwiczenia manipulacyjne rąk oraz dłoni w trakcie wymawiania przez dziecko poszczególnych sylab, wyrazów oraz zdań, czy wierszyków. My postanowiliśmy wykonać własną ciastoline z bardzo prostego przepisu, składającego się jedynie z mąki, wody oraz oleju, a całości koloru nadała bibuła.