Dziś, 2 października, obchodzimy Międzynarodowy Dzień bez Przemocy. To doskonała okazja, aby podnieść świadomość na temat tego, jak przemoc wpływa na życie ludzi w każdym wieku i w różnych środowiskach, od dzieciństwa aż po dorosłość.
Przemoc wobec dzieci: cicha plaga
Przemoc wobec dzieci jest jednym z najbardziej bolesnych i ukrytych problemów społecznych. Dotyka dzieci w każdym wieku i może przybierać różne formy:
- Przemoc fizyczna: bicie, potrząsanie, popychanie.
- Przemoc psychiczna: wyśmiewanie, straszenie, poniżanie, ignorowanie potrzeb emocjonalnych dziecka.
- Przemoc seksualna: każde działanie o charakterze seksualnym wobec dziecka.
- Zaniedbanie: brak opieki, dostępu do jedzenia, odzieży czy edukacji.
Ofiary przemocy często czują się bezradne i nie wiedzą, gdzie szukać pomocy. Skutki tej przemocy są długotrwałe — od problemów z nauką, przez depresję i lęki, aż po trudności w budowaniu zdrowych relacji w dorosłym życiu. Kluczowe jest, aby dorośli – rodzice, nauczyciele, opiekunowie – byli czujni na sygnały alarmowe, takie jak nagłe zmiany w zachowaniu dziecka, problemy ze snem czy unikanie kontaktu z innymi.
Przemoc rówieśnicza i cyberprzemoc
Gdy dzieci dorastają, problem przemocy nie znika, a jedynie może zmienić swoją formę. Przemoc rówieśnicza, znana jako bullying, to powtarzające się, celowe działania, które mają na celu zranienie lub upokorzenie innej osoby. Może mieć miejsce w szkole, na podwórku czy w internecie. Przejawy to:
- Przemoc fizyczna: bicie, popychanie.
- Przemoc słowna: wyśmiewanie, plotkowanie, grożenie.
- Przemoc społeczna: celowe wykluczanie z grupy.
Obecnie rośnie problem cyberprzemocy (cyberbullyingu), który polega na używaniu technologii cyfrowych do krzywdzenia innych. Obejmuje to publikowanie upokarzających zdjęć, hejt w mediach społecznościowych, szantaż czy rozpowszechnianie fałszywych plotek. Cyberprzemoc jest szczególnie trudna, ponieważ ofiara nie ma gdzie się schować – ataki mogą docierać do niej 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
Aby zminimalizować ryzyko przemocy, w Polsce wprowadzono Standardy Ochrony Małoletnich. Są to zasady i procedury, które mają zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w placówkach takich jak szkoły, przedszkola czy kluby sportowe. Dzięki nim pracownicy są szkoleni, jak reagować na przemoc i jak chronić dzieci, a same placówki mają obowiązek weryfikować osoby pracujące z nieletnimi.
Przemoc domowa i mobbing w pracy
Przemoc nie kończy się w momencie osiągnięcia pełnoletności. Przemoc domowa to jedno z najtrudniejszych doświadczeń, z którym mierzą się dorośli. Często jest ukrywana za zamkniętymi drzwiami i przybiera różne formy: fizyczną, psychiczną, ekonomiczną czy seksualną. Ofiary mogą czuć wstyd, strach i izolację, co utrudnia im szukanie pomocy. Niezależnie od formy, przemoc zawsze niszczy godność i poczucie bezpieczeństwa.
Innym środowiskiem, gdzie dorośli doświadczają przemocy, jest miejsce pracy. Mobbing to celowe i powtarzające się działanie mające na celu poniżenie, ośmieszenie lub wyeliminowanie pracownika z zespołu. Może przybierać formę:
- Psychiczną: ciągła krytyka, bezpodstawne zarzuty, izolowanie od innych.
- Słowną: obrażanie, grożenie.
Mobbing prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak depresja, wypalenie zawodowe, a nawet myśli samobójcze. Warto pamiętać, że nikt nie zasługuje na bycie ofiarą przemocy, niezależnie od tego, czy dzieje się to w domu, czy w pracy.
Sposoby radzenia sobie z przemocą i miejsca, gdzie można uzyskać pomoc
1. Sposoby radzenia sobie z przemocą:
- Mów o tym: Nie ukrywaj problemu. Rozmowa z zaufaną osobą – przyjacielem, członkiem rodziny, nauczycielem czy psychologiem – to pierwszy i najważniejszy krok.
- Zbieraj dowody: Jeśli to możliwe, dokumentuj przejawy przemocy. Robienie zrzutów ekranu, zapisywanie wiadomości, e-maili czy sporządzanie notatek z datami i opisami sytuacji może być pomocne.
- Ustal granice: Naucz się mówić “nie”. Zrozumienie, że nie musisz akceptować złego traktowania, jest kluczowe.
- Dbaj o siebie: Znajdź czas na relaks i aktywności, które sprawiają ci przyjemność. Sport, hobby, medytacja mogą pomóc w odzyskaniu równowagi psychicznej.
- Zawsze szukaj pomocy: Nie próbuj rozwiązywać problemu samodzielnie. Istnieją profesjonaliści gotowi ci pomóc.
2. Gdzie szukać pomocy:
- Telefon zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111: Całodobowa, bezpłatna i anonimowa linia pomocy psychologicznej dla dzieci i młodzieży.
- Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” 800 120 002: Bezpłatny i całodobowy telefon dla osób doświadczających przemocy domowej.
- Szkoła – wychowawcy, nauczyciele, szkolny pedagog oraz psycholog udzielą wsparcia oraz pokierują, gdzie szukać pomocy.
- Poradnie psychologiczno-pedagogiczne: Oferują bezpłatną pomoc psychologiczną i wsparcie dla dzieci i ich rodziców.
- Lokalne Ośrodki Interwencji Kryzysowej: Zapewniają natychmiastową pomoc psychologiczną, prawną i socjalną dla ofiar przemocy.
- Związki zawodowe i Państwowa Inspekcja Pracy (PIP): Miejsca, gdzie można zgłosić mobbing w miejscu pracy.